Gambar kaligrafi bertuliskan Muhammad SAW dan menara masjid (Foto: Ist)
JAKARTA, (ERAKINI) - Nabi Muhammad SAW merupakan nabi dan rasul terakhir yang diutus Allah SWT. Kelahiran Rasulullah SAW diperingati umat Islam setiap 12 Rabiul Awal, yang pada tahun ini bertepatan dengan Selasa (25/8/2026).
Momentum Maulid Nabi menjadi salah satu kesempatan untuk mengenal lebih jauh sosok Rasulullah SAW, termasuk atau beliau yang memiliki jalur hingga Nabi AS, manusia pertama.
Dalam kitab al-Sîrah al-Nabawiyyah, Imam Ibnu Hisyam menjelaskan nasab Rasulullah Muhammad SAW Nasab tersebut ditulis secara lengkap hingga Nabi Adam AS.
BerikutsilsilahNabiMuhammadSAW sebagaimana dicatat Imam Ibnu Hisyam dalam al-Sirah al-Nabawiyyah, edisi Umar Abdul Salam Tadmuri, Dar al-Kutub al-‘Arab, 1990, juz 1, halaman 11-16:
هَذا كِتَابُ سِيْرَةِ رَسُوْلِ اللهِ صلي الله عليه وسلّم، هُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بن عَبْدِ الْمُطَّلِبِ — وَاسْمُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ: شَيْبَةَ بن هَاشِمِ — وَاسْمُ هَاشِمِ: عُمَرُو بن عَبْدِ مَنَافِ — وَاسْمُ عَبْدِ مَنَافِ: المغِيْرَةُ بن قُصَيّ بن كِلَابِ بن مُرَّةَ بن كَعْبِ بن لُؤَيِّ بن غَالِبِ بْن فِهْرِ بن مالِكِ بن النَّضْرِ بن كِنَانَةَ بنِ خُزَيْمَةَ بن مُدْرِكَةَ — واسمُ مُدْرِكَةَ: عَامِرِ بن إِلْيَاس بن مُضَر بن نِزَار بن مَعَدِّ بن عَدْنَانَ بن أُدَّ — ويقالُ أُدَدَ بن مُقَوِّمِ بن نَاحُوْر بن تَيْرَح بن يَعْرُبَ بن يَشْجُبَ بن نَابَت بن إِسْمَاعِيْلَ بن إِبْرَاهِيْمَ — خليلُ الرَّحمنِ — بن تَارِح — وهوَ آزَر — بن نَاحُوْر بن سَارُوْغ بن رَاعُو بن فَالِخ بن عَيْبَر بن شَالِخ بن أَرْفَخْشَذ بن سَام بن نُوْح بن لَمَك بن مَتُّو شَلَخ بن أَخْنُوْخ — وَهو إِدْرِيْسُ النَّبِي — وَكانَ أَوَّلَ بَنِي آدَمَ أُعْطِي النُّبُوَّةَ وَخَطَّ بِالْقَلَمِ — ابن يَرْد بن مَهْلَيِل بن قَيْنَن بن يَانِش بن شِيْث بن آدَمَ عليه السلام
Artinya: “Ini adalah kitab Sirah Rasulullah SAW, dia adalah Muhammad bin Abdullah bin Abdul Muttalib — nama asli Abdul Muttalib adalah Syaibah bin Hasyim — nama asli Hasyim adalah Umar bin Abdu Manaf — nama asli Abdu Manaf adalah Mughirah bin Qusayy bin Kilab bin Murrah bin Ka’b bin Lu’ayy bin Ghalib bin Fihr bin Malik bin al-Nadlr bin Kinanah bin Khuzaimah bin Mudrikah — nama asli Mudrikah adalah ‘Amr bin Ilyas bin Mudhar bin Nizar bin Ma’add bin ‘Adnan bin Udda — dilafalkan juga Udada bin Muqawwim bin Nahur bin Tayrah bin Ya’ruba bin Yasyjuba bin Nabat bin Ismail bin Ibrahim — khalil al-rahman — bin Tarih — dia adalah Azar — bin Nahur bin Sarug bin Ra’u bin Falikh bin Aybar bin Syalikh bin Arfakhsyadz bin Sam bin Nuh bin Lamak bin Mattu Syalakh bin Akhnunkh — dia adalah Nabi Idris, bani Adam pertama yang dianugerahi kenabian dan baca tulis — bin Yard bin Malayil bin Qainan bin Yanisy bin Syits bin Adam 'alaihis salam.”
Selain dari jalur ayah, nasabRasulullah SAW dari pihak ibu juga memiliki hubungan dengan garis keturunan Quraisy. Ibunda Rasulullah SAW adalah Sayyidah Aminah binti Wahab.
Imam Abdul Aziz al-Kinânî dalam al-Mukhtashar al-Kabîr fi Sîrah al-Rasûl mencatat nasab Sayyidah Aminah sebagai berikut:
هِيَ آمِنَةُ بِنْتُ وَهْبٍ بْنِ عَبْدِ مَنَافِ بْنِ زُهْرَةَ بْنِ كِلَابِ بْنِ مُرَّةَ. ]وَأُمُّهَا بَرَّةُ بِنْتُ عَبْدِ الْعُزَّي بن عُثْمَانَ بن عَبْدِ الدَّارِ بن قُصَيِّ بن كَلَاب. وَأُمُّهَا أُمُّ حَبِيْبِ بنت أَسَد بن عَبْدِ الْعُزَّي بن قُصَيِّ بنِ كِلَاب
Artinya: “Aminah binti Wahab bin Abdu Manaf bin Zuhrah bin Kilab bin Murrah. [Ibunya Sayyidah Aminah adalah Barrah binti Abdul ‘Uzza bin Utsman bin Abdul Dar bin Qushayy bin Kilab. Ibunya Barrah binti Abdul ‘Uzza adalah Ummu Habib binti Asad bin Abdul ‘Uzza bin Qushayy bin Kilab (Imam Abdul Aziz al-Kinânî, al-Mukhtashar al-Kabîr fi Sîrah al-Rasûl, Amman: Dar al-Basyir, 1993, h. 19).
Dari jalur tersebut, terlihat bahwa Rasulullah SAW berasal dari keturunan yang memiliki hubungan nasab dengan sejumlah tokoh Quraisy. Jalur ayah Rasulullah SAW bermuara pada Nabi Ismail AS dan selanjutnya disebut tersambung hingga Nabi Adam AS dalam riwayat yang dicatat Imam Ibnu Hisyam.
Sementara dari jalur ibu, Rasulullah SAW merupakan keturunan Aminah binti Wahab bin Abdu Manaf bin Zuhrah bin Kilab bin Murrah.
Dengan demikian, pembahasan mengenai nasabRasulullah SAW menjadi salah satu bagian penting dalam kajian sirah nabawiyah. Nasab tersebut juga memperlihatkan kedudukan Rasulullah SAW dalam garis keturunan masyarakat Arab Quraisy pada masa itu.